![\"\"](\"https:\/\/cms.cvlogin.com\/info\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/pexels-photo-355988-1024x682.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00c7etrefille\u015fen ya\u015famda \u00e7evresine giderek yabanc\u0131la\u015fan insanlar, diline, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne de yabanc\u0131la\u015f\u0131yor. \u0130leti\u015fim ve teknoloji \u00e7a\u011f\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc bilgi bombard\u0131man\u0131na maruz kalan insanlar ne y\u00f6ne yelken a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131n karars\u0131zl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde debelenirken en b\u00fcy\u00fck darbe dilimizin tepesine iniyor.<\/p>\n
Dil, bir tat alma arac\u0131 oldu\u011fu kadar yalama arac\u0131d\u0131r da. Dilimizin i\u00e7 ve d\u0131\u015f etkenlerle sistemli olarak erozyona u\u011frat\u0131lmas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck pay, tek marifeti yalamal\u0131k ve yalakal\u0131k olanlar\u0131n olsa gerek.<\/p>\n
X ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n dili, Y ku\u015fa\u011f\u0131na demode geliyor. Y ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n dili de X ku\u015fa\u011f\u0131na anlams\u0131z\u2026 Dildeki erozyon ve karma\u015fa, sadece ku\u015fak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na yans\u0131m\u0131yor, y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131 da dil bilimine g\u00f6re \u015fekillenebiliyor. Nas\u0131l m\u0131? Gelin birlikte irdeleyelim.<\/p>\n
\u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131nda insanlar vard\u0131r\u2026 \u0130simdir. Hatta baz\u0131lar\u0131 sadece isimden ibarettir. \u0130simlerinin her \u015feyi \u00e7\u00f6zece\u011fine inan\u0131rlar. Baz\u0131lar\u0131, bu ismi hak ederek yapm\u0131\u015ft\u0131r, baz\u0131lar\u0131 da tesad\u00fcfen isim olmu\u015ftur.<\/p>\n
Kimi ismini marka haline getirmi\u015ftir. Kimi de ya\u015fam\u0131n\u0131 isimlerinin arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bunlardan bir k\u0131sm\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p iki \u00e7ift laf etti\u011finizde cilalar\u0131 az zamanda d\u00f6k\u00fcl\u00fcp kar\u015f\u0131s\u0131ndakinde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131r. Yine de bu ki\u015filer, sekt\u00f6r\u00fcn, mesle\u011fin, camian\u0131n \u00f6nde gelen ismi payesini kimseye b\u0131rakmazlar.<\/p>\n
Ama \u00f6zne olarak insan\u0131 baz alanlara da k\u0131rk y\u0131lda bir rastlan\u0131r. G\u00fcruhu tak\u0131m yapan bunlard\u0131r ve literat\u00fcrde bu tiplere lider denir.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 s\u0131fatt\u0131r. \u0130sminin bile \u00f6nemi yoktur. Tek \u00f6l\u00e7\u00fctleri ta\u015f\u0131nan s\u0131fatlar ve apoletler oldu\u011fundan insanlar\u0131n isimleriyle, fiilleriyle ilgilenmezler. Bunu \u00e7ok iyi bildiklerinden olsa gerek, patronlar bu tiplere para, yetki, sorumluluk yerine cafcafl\u0131 s\u0131fatlar, unvanlar verirler. Stratejiymi\u015f, sonu\u00e7mu\u015f, o kadar \u00f6nemli de\u011fildir. S\u0131fatlar\u0131, \u00fczerinden al\u0131nd\u0131klar\u0131 anda bir hi\u00e7tirler. Bu tipler y\u00f6netimi merdivene benzetirler.<\/p>\n
Y\u00f6netimden anlad\u0131klar\u0131 tek \u015fey, merdivenin hangi basama\u011f\u0131nda olundu\u011fudur. Bir \u00fcst basama\u011fa ge\u00e7mek i\u00e7in her \u015fey mubaht\u0131r. Alt basamaktakilerin eline basmak, \u00fcsttekilerin pa\u00e7as\u0131n\u0131 \u00e7eki\u015ftirmek dahil.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 fiildir. Siz y\u00fcklem de diyebilirsiniz. Bu tipler i\u00e7in insanlar\u0131 de\u011ferlendirmenin en \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc, yapt\u0131klar\u0131 oldu\u011fundan sadece sonuca odaklan\u0131rlar. Bir i\u015f yap\u0131lm\u0131\u015fsa yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kimin yapt\u0131\u011f\u0131, nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 o kadar \u00f6nem ta\u015f\u0131maz. Patronlar b\u00f6yle tiplere bay\u0131l\u0131rlar. Buldozer gibidirler. Genelde sonu\u00e7 al\u0131rlar. Ama \u00f6zneyi, yani insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc d\u0131\u015flad\u0131klar\u0131ndan, ba\u015far\u0131lar\u0131 kal\u0131c\u0131 olmaz. \u0130\u015fkoliklik bu tiplerin \u015fan\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 da zarft\u0131r. Her \u015feyi zarf\u0131n i\u00e7indekiyle de\u011ferlendirirler. Kimin verdi\u011fi de\u011fil, kimin ald\u0131\u011f\u0131, ne kadar ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Ne alakas\u0131 var diyorsan\u0131z, s\u00f6zl\u00fcklerde zarf\u0131n nas\u0131l tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131na bak\u0131n.<\/p>\n
Zarf, fiilin durumunu, zaman\u0131n\u0131, miktar\u0131n\u0131 belirten \u00f6\u011feler oldu\u011funa g\u00f6re zarf severler daha \u00e7ok miktarla ilgilenen tiplerdir diyebiliriz.<\/p>\n
\u0130lkokulda \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re edatlar, tek ba\u015f\u0131na anlam\u0131 olmayan s\u00f6zc\u00fcklerdir. \u0130\u015fletmelerde tek ba\u015f\u0131na vasat\u0131 a\u015famayan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n do\u011fru liderlik y\u00f6netimiyle tak\u0131m oldu\u011funda ne b\u00fcy\u00fck bir anlam ifade etti\u011finin \u00f6rneklerini s\u0131k olmasa da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bir de ne i\u015fletme, ne y\u00f6netim a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir anlam ta\u015f\u0131mayan tipler vard\u0131r ki, biz onlara k\u00e2hya diyoruz. Ellerinde k\u0131rba\u00e7lar\u0131 ile ikide bir kap\u0131y\u0131 g\u00f6steren k\u00e2hyalar.<\/p>\n
\u00c7evremizde nokta tipler de vard\u0131r. Bazen \u00fc\u00e7\u00fc yan yana geldi\u011finde \u00fc\u00e7 nokta olurlar. Bunlar ayn\u0131 zamanda g\u00f6rme ve \u00f6ng\u00f6rme \u00f6z\u00fcrl\u00fcd\u00fcrler. Bakamazlar, g\u00f6remezler. Burunlar\u0131n\u0131n ucunu g\u00f6remediklerinden bunlar\u0131n pilotlu\u011fundaki i\u015fletmeler yere \u00e7ak\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Virg\u00fcl demek mola demektir. S\u00f6zl\u00fckler \u00f6yle yazar. Benzerlikler ta\u015f\u0131yan s\u00f6zc\u00fckler aras\u0131nda k\u0131sa bir m\u00fcddet duraklamay\u0131 ifade ederler. \u0130\u015fletmelerdeki virg\u00fcller ise, virg\u00fcll\u00fcklerinin hakk\u0131n\u0131 verircesine t\u00fcm molalardan fazlas\u0131yla yararlan\u0131rlar.<\/p>\n
Noktal\u0131 virg\u00fcller ise hep bir \u015feyleri bir \u015feylere ba\u011flama derdindedirler. M\u00fcthi\u015f ba\u011flamac\u0131d\u0131rlar. Genelde kaytarsalar da \u015firketlerin \u00e7imentosu harc\u0131d\u0131rlar. Onlars\u0131z i\u015fletmenin ne tad\u0131 olur, ne tuzu.<\/p>\n
Gelelim, iki nokta \u00fcst \u00fcsteye\u2026 Matematikte b\u00f6lmenin, s\u00f6zl\u00fckte de sonun ifadesidir. B\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck sadece siyasi kavramd\u0131r san\u0131rsan\u0131z aldan\u0131rs\u0131n\u0131z. As\u0131l b\u00f6l\u00fcmleme i\u015fletmelerde ya\u015fan\u0131r. Onun adam\u0131-\u015funun adam\u0131, oral\u0131-bural\u0131, Fenerli-Cimbomlu, senden-benden\u2026 Bu b\u00f6l\u00fcnmelerin sonu bir t\u00fcrl\u00fc gelmez. O nedenle \u00fclkemizde i\u015fletmeler b\u00fcy\u00fcr b\u00fcy\u00fcr b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Sonra da b\u00f6l\u00fcnmeyenlere yem olurlar.<\/p>\n
Ayra\u00e7lar\u0131 da unutmamak gerek. Bir \u015feyi di\u011ferinden ay\u0131rmada uzmand\u0131rlar. \u00d6rg\u00fctlenmeye, hak aramaya m\u00fcthi\u015f alerji duyarlar. Bunlar\u0131n fit olanlar\u0131na yay ayra\u00e7, t\u0131knaz olanlar\u0131na k\u00f6\u015feli ayra\u00e7 denir. Ayra\u00e7 tipler i\u00e7in her \u015fey gizli kapakl\u0131 ve mutlaka ayrac\u0131n i\u00e7indedir. \u0130\u00e7ten pazarl\u0131kl\u0131 ve pipiriklidirler. Her ne kadar k\u00f6\u015felilerine rastlansa da normalleri makbuld\u00fcr.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 da kesme i\u015fareti gibidir. S\u00f6z\u00fc keserler, racon keserler, ellerinden gelse elde makas, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u00e7\u0131n\u0131 sakal\u0131n\u0131 keserler.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 ise denden i\u015faretidir. Tekrarlarlar. Kendilerine ait bir g\u00f6r\u00fc\u015fleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri yoktur. S\u00fcrekli amirlerinden duyduklar\u0131n\u0131 aktar\u0131rlar. Papa\u011fanlarla akrabal\u0131klar\u0131 oldu\u011fu iddia edilir.<\/p>\n
T\u0131rnak i\u015faretine gelince, onu asl\u0131nda ikiye ay\u0131rmak laz\u0131md\u0131r: Uzun t\u0131rnak ve k\u0131sa t\u0131rnak. Ojelileri daha yayg\u0131nd\u0131r. En \u00f6nemli \u00f6zellikleri nakletmedir. Ondan ona d\u00fczenli bi\u00e7imde naklederek i\u015fyerinin ileti\u015fimine informal katk\u0131 sa\u011flarlar.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 soru i\u015faretidir. Gizemlidirler. Asla \u00e7\u00f6zemezsiniz. Kal\u0131n z\u0131rhlar\u0131 vard\u0131r. Bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7ine n\u00fcfuz edilemeyen \u0131stakoz gibidirler. B\u00f6yle olsalar da m\u0131knat\u0131s gibi \u00e7ekicidirler.<\/p>\n
En ilgin\u00e7 i\u015faret ise \u00fcnlem i\u015faretidir. Bir t\u00fcrl\u00fc de ne anlama geldi\u011fi anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zl\u00fcklere kalsa, k\u0131van\u00e7, ac\u0131, \u015fa\u015fma, sevin\u00e7 vb. duygular\u0131 anlatmada kullan\u0131l\u0131r. Ben de \u00f6yle biliyordum ama sa\u011f olsun muhterem Valilerimizden biri bu fakiri ayd\u0131nlatt\u0131 da \u00f6\u011frenmi\u015f oldum.<\/p>\n
Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kurulu\u015funun 700.y\u0131l\u0131 kutlanacakt\u0131. Benim de \u00fcyesi bulundu\u011fum bir derne\u011fe Valilik Makam\u0131 kutlamalar\u0131 organize etme g\u00f6revi verdi. Bir dizi etkinlik planlad\u0131k. Bu etkinliklere Valilik bizzat sponsor oldu\u011fundan davetiyeleri haz\u0131rlad\u0131k. Bas\u0131n metninde ve davetiyede \u2018Katk\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 \u2026\u2026\u2026\u2026..Valili\u011fi\u2019ne sonsuz te\u015fekk\u00fcrler\u2019 yaz\u0131p c\u00fcmlenin sonuna \u00fcnlem i\u015fareti koyduk.<\/p>\n
K\u0131yamet koptu. Vali Bey bizzat aray\u0131p \u00f6nce bizi nank\u00f6rl\u00fckle su\u00e7lad\u0131, sonra davetiye ve bas\u0131n b\u00fcltenindeki te\u015fekk\u00fcr c\u00fcmlesinin sonuna \u00fcnlem i\u015fareti koymak suretiyle Valilik Makam\u0131n\u0131 rencide etti\u011fimizi \u00f6ne s\u00fcrerek bas\u0131n yoluyla \u00f6z\u00fcr dilememiz i\u00e7in ak\u015fama kadar s\u00fcre tan\u0131d\u0131.<\/p>\n
Koskoca ilin koskoca Valisine yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bizim sadece sevin\u00e7 ifademizi belirtmek i\u00e7in c\u00fcmlenin sonuna \u00fcnlem i\u015fareti koydu\u011fumuzu, dil biliminin de bunu gerektirdi\u011fini, dalga ge\u00e7mek istesek \u00fcnlem i\u015faretini parantez i\u00e7inde koymam\u0131z gerekti\u011fini anlatmak istediysek de nafile. Vali Bey y\u00fcksek perdeden \u2018Kendine gel. Koskoca Valinin T\u00fcrk\u00e7e bilmedi\u011fini s\u00f6yleyecek kadar k\u00fcstahla\u015fma\u2019 diye g\u00fcrledi.<\/p>\n
\u2018Say\u0131n Valim, dedi\u011finiz gibi olsayd\u0131 -Ne mutlu T\u00fcrk\u00fcm diyene- vecizesinin sonuna \u00fcnlem i\u015fareti konmazd\u0131\u2019 diyecek olunca bu sefer de \u2018Seni T\u00fcrkl\u00fc\u011fe hakaretten i\u00e7eri att\u0131r\u0131r\u0131m\u2019 dedi ve telefonu k\u00fct diye surat\u0131ma kapatt\u0131.<\/p>\n
Bununla da kalmad\u0131. \u015eehirdeki okullar\u0131n duvarlar\u0131nda, panolar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 o me\u015fhur vecizenin sonundan \u00fcnlem i\u015fareti kald\u0131r\u0131larak T\u00fcrkl\u00fck alay edilmekten kurtar\u0131ld\u0131. Ho\u015f, \u015fimdilerde ne yaz\u0131k ki, vecizenin kendisi de rafa kalkt\u0131 ya, neyse\u2026<\/p>\n
Bask\u0131ya kar\u015f\u0131n \u00f6z\u00fcr dilemedik, \u00e7\u00fcnk\u00fc yanl\u0131\u015f yapmam\u0131\u015ft\u0131k. Ama bunun bedelini Vali Bey\u2019in g\u00f6rev s\u00fcresince fazlas\u0131yla \u00f6dedik.<\/p>\n
Bu arada \u015funu i\u00e7inizden ge\u00e7irdi\u011finizi hisseder gibiyim: \u2018Acaba ben bu noktalama i\u015faretlerinden hangisiyim?\u2019. Bu soruyu ben kendi pay\u0131ma kendime sordum.<\/p>\n
Ald\u0131\u011f\u0131m yan\u0131t: \u2018\u0130lkokulda bu i\u015faretleri do\u011fru d\u00fcr\u00fcst \u00f6\u011frenseydin, ortaokulda T\u00fcrk\u00e7e dersinden, lisede de edebiyattan \u00e7ak\u0131p durmazd\u0131n\u2019 oldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7etrefille\u015fen ya\u015famda \u00e7evresine giderek yabanc\u0131la\u015fan insanlar, diline, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne de yabanc\u0131la\u015f\u0131yor. \u0130leti\u015fim ve teknoloji \u00e7a\u011f\u0131nda her…<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":1919,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,8],"tags":[],"class_list":["post-1880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-is-yasami"],"acf":[],"yoast_head":"\n